WHAT IS SUPERGENE ENRICHMENT - SÜPERJEN ZENGİNLEŞME NEDİR?
Şekil 1. Yeryüzünden derinlere inildikçe damar içerisinde değişen zonlanmalar. Ölçeksizdir.
Cevher yataklarında, hipojen süreçler ile oluşmuş ana mineraller (pirit, kalkopirit, galenit, sfalerit gibi sülfitler) yüzeye yakın düşük sıcaklıklarda oksitlenmiş aşağı doğru süzülen meteorik sular ile altere olabilirler ve ikincil veya diğer bir ifade ile süperjen minerallere (süperjen cevherler) dönüşebilirler. Bu dönüşüm süreci içerisinde aşağı doğru inen yeraltı suyu birincil sülfit minerallerini oksitler ve çözer. Sonucunda çözünmüş metaller (Cu, Zn, Pb, Fe gibi) çözelti içinde sıklıkla aşağıya doğru hareketlenir ve böylece iki farklı ikincil mineral zonunu oluştururlar. Bunlardan birincisi yeraltı su seviyesinin üzerinde diğeri ise altında kalmaktadır. Su seviyesinin üzerindeki koşullar genelde oksitleyicidir. Buralarda oluşan ikincil mineraller, oksit koşullarda stabil kalabilen mineraller olacaktır. Bunlar bakır (Cu) mineralleri için malakit (malahit de denir), azurit ve kuprit; çinko (Zn) için genelde simitsonit ve kurşun (Pb) için ise piromorfit, vanadinit olarak sıralanabilir. Su seviyesinin altında kalan bölgede koşullar ya daha az oksik ya da indirgendir (redüklenmiş), işte bu bölgede oluşan mineraller süperjen zenginleşmeyi sağlamaktadır. Bu mineraller bakır (Cu) için kovellin, bornit, enarjit, kalkosit ve dijenit; kurşun (Pb) anglezit şeklinde örneklenebilir. Hatta bakır ve altın gibi doğal metaller bile bu zonda oluşabilmektedir.
